تبلیغات
LINGUISTICS SCHOOL - مطالب آذر 1392
LINGUISTICS SCHOOL
...به نام خدایی كه در این نزدیكی است
1392/09/30

شبى که در آن انار محبت دانه مى شود

1392/09/30

نوع مطلب :سخنی با شما، 
نویسنده :علی تفكری

معاشران گره از زلف یار باز کنید

شبى خوش است بدین قصه اش دراز کنید

شب یلداست؛ شبى که در آن انار محبت دانه مى شود و سرخى عشق و عاطفه، نثار کاسه هاى لبریز از شوق ما؛ شبى که داغى نگاه هاى زیباى بزرگ ترها در چشمان کودکان اوج مى گیرد و بالا مى رود.

این یادگار باستانی، بر شما، فرهنگ دوستان، فرخنده باد.




1392/09/19

قابل توجه المپیادی ها؛ راه تو را می خواند!

1392/09/19

نوع مطلب :سخنی با شما، 
نویسنده :علی تفكری


دانش آموزان سال سوم ادبیات و علوم انسانی و علوم و معارف اسلامی كه متقاضی ثبت نام در المپیاد ادبی هستند باید  معدل دروس زبان فارسی(2) و ادبیات‌فارسی(2) داوطلب كمتر از 16 نباشد.

دانش آموزان سال سوم علوم تجربی و ریاضی فیزیك كه متقاضی شركت در المپیاد ادبی هستند باید  معدل دروس زبان فارسی(2) و ادبیات‌فارسی(2) داوطلب كمتر از 18 نباشد.

منابع امتحانی المپیاد ادبی: دانش آموزان باید اطلاع كافی از مطالب كتاب های درسی شامل ادبیات فارسی(1) و (2)، زبان فارسی(1) و (2)، تاریخ ادبیات(1)، عربی (1) و (2)، زبان انگلیسی (1) و (2 و منابع غیر درسی شامل ، غزلیات سعدی تصحیح فروغی،(غزل­های مختوم به حرف «ن ، )جوامع الحكایات و لوامع الروایات(حكایاتی از قسم دوم) و  سیاست نامه (سیرالملوك) اثر جعفر شعار( فصل­های 7 و 41،   )آینه در آینه اثر ابتهاج به انتخاب شفیعی كدكنی (از ص 183 تا پایان كتاب) ،  مصیبت نامه ‌عطارتصحیح شفیعی كدكنی(از آغاز داستان تا اول المقالة الثالثة) ، برگزیده ی اشعار صائب و دیگر شعرای سبك هندی تصحیح  محمد قهرمان ، ( بخش صائب تبریزی از اول غزلِ 10 تا پایان غزلِ 30 و بخش كلیم همدانی و بخش طالب آملی) ، كلیله و دمنه ، انشای ابوالمعالی نصرالله منشی(بوزینه و باخه و زاهد و راسو ) ، برگ هایی در آغوش باد اثر غلامحسین یوسفی جلد 1 (مقاله­های داستانی طنزآمیز در شاهنامه و ناصر خسرو، منتقد اجتماعی) ، مجموعه ی «از این اوستا» اخوان ثالث  (شعرهای: قصه­ی شهر سنگستان، كتیبه، مرد و مركب، آنگاه پس از تندر، روی جاده­ی نمناك، ناگه غروب كدامین ستاره، نماز می باشد.)




1392/09/14

قابل توجه دانش آموزان مدارس فرهنگ و نخبگان

1392/09/14

نوع مطلب :سخنی با شما، 
نویسنده :علی تفكری

نظر به درخواست های شما عزیزان مبنی بر تمدید مهلت ارسال پروژه های ترم اول، مهلت ارسال  تا تاریخ 22 آذر ماه 1392 تمدید گردید. لازم به ذکر است با توجه به فرآیند داوری و ثبت نمره میان ترم، مهلت ذکر شده به هیچ وجه قابل تمدید نخواهد بود و پروژه های دریافت شده بعد از تاریخ ذکر شده پذیرفته نیست. همچنین به منظور مواجه نشدن با اختلال در ارسال، توصیه می شود ارسال  پروژه های خود را به روزهای آخر موکول ننمایید.




1392/09/9

قابل توجه دانش آموزان پایه سوم (چند نکته درباره ی تکواژها )

1392/09/9

نوع مطلب :زبان فارسی، 
نویسنده :علی تفكری


با سلام خدمت دانش آموزان عزیز فرهنگ و نخبگان، با توجه به دریافت ایمیل های بعضی از شما در زمینه ی پروژه ی تکواژ نویسی، ذکر چند مورد را در این رابطه ضروری دانستم:

شناسه ها ،تکواژوابسته تصریفی اند ودر شمارش تکواژها یک تکواژ محسوب می شوند .

- تکواژ صفر / تهی( Φ ) نمود آوایی ندارد امّا در شمارش یک تکواژ به حساب می آید ؛ مانند« است » که ۲ تکواژ است .

- نقش نمای اضافه (-ِ )یک واژه ، یک تکواژ و یک واج است .

-(یِ ) ؛ یک واژه ، یک تکواژ و دو واج است .

- « برای » یک واژه است و یک تکواژ ؛ زیرا ( -ِ ) زیر صامت « ی » متعلّق به خود واژه است .

- نقش نمای اضافه ( -ِ) وحروف پیوند مثل « و » به تنهایی یک واژه اند .

»- ی» اسنادی در فعل ربطی ، یک واژه محسوب می شود . مثلاً « ی » در ، تویی  دو تکواژ ( تو + ی ) « ی » اوّلی در« تویی » حرف میانجی است و در شمارش تکواژ به حساب نمی آید .

- گروه فعلی بر روی هم یک واژه به حساب می آیدو ممکن است چندین تکواژ داشته باشد :

«داشتند برمی گشتند ، خواهم رفت ، خوانده است ، می رفت و»

 -واژه های « نیست ، باید ، پهناور ، ادبیّات » به ترتیب : « ۳ ، ۲ ، ۳ ، ۳ » تکواژ اند .

-ملاک تشخیص واژه های ساده از غیر ساده وضعیّت امروزی آن هاست و اهل زبان پیشینه تاریخی زبان را در نظر نمی گیرند ، واژه های زیر ساده اند :« تابستان ، زمستان ، دبستان ، ساربان ، خلبان ، شبان ، زنخدان ، ناودان ، خاندان ، سیاوش ، سهراب ، رستم ، تهمینه ، شیرین ، دستگاه ، استوار ، بنگاه ، پگاه ، غنچه ، پارچه ، کلوچه ، کوچه ، مژه ، دیوار ، دیوانه ، رادار »

-تکواژهای آزاد دستوری شامل : حروف پیوند - حروف اضافه - «را »مفعولی - حروف ندا- ضمایرشخصی متصل و منفصل - مخفف زمان حال بودن « -َ م ، ی ، یم ، ید ، ند = هستم ، هستی و ...-ضمایر اشاره ، پرسشی ، مبهم -نقش نمای اضافه (-ِ (

تکواژهای وابسته ی تصریفی شامل : ۱- «ی» نکره ۲ – نشانه های جمع ۳- «تر/ ترین » ۴- شناسه ها ۵- جزء پیشین فعل ها ( می ، ﺑـ ، ﻧـ  می روم ، بروم ، نروم ) ۶- پسوند گذرا ساز ( ان ) ۷- پسوندهای ماضی ساز ( اد ، ید ، ست ، ت ، د  افتاد ، کشید ، دانست ، کُشت ، خورد۸- تکواژ صفر / تهی( Φ )

-«همان و همین » یک تکواژ به حساب می آیند .

 -«ان » در پلکان مجموعه ساز است و پلکان یک واژه ساده به حساب می آید .

-«هم چون و هم چنین و این چنین » به خاطر داشتن یک تکیه یک واژه و دو تکواژاند ؛ « چنین » صرف نظر از دستور تاریخی ، فقط یک واژه و یک تکواژ است .

درصورتی که: ۴ تکواژوقتی که: ۳ تکواژ - چنانچه: ۲ تکواژ -پروردگار :  ۲ تکواژ- پرندگان: ۳ تکواژ




1392/09/4

نمونه سوالات درس نهم ادبیات سوم انسانی (چگونگی تصنیف گلستان)

1392/09/4

نوع مطلب :ادبیات فارسی، 
نویسنده :علی تفكری

 لغت 

 1- «طیره» ؛ یعنی ... : خفّت ،سبكی

 2- معنای واژه های «قضبان، معتكف ، فُسْحَتْ»‌چیست؟شاخه های درخت ،جمع قضیب/گوشه نشین/گشادگی

  3- «اوان»‌به چه معنی است ؟هنگام،زمان

 4- «مبیت» ؛یعنی... :شب درجایی ماندن

 املا

 5- عبارت «خلاف راه ثواب است و نغز رای اولولالباب، زوالفقارعلی در نیام و... » چند غلط املایی دارد؟سه (صواب،نقض،ذوالفقار)

 6- كدام تركیب غلط املایی دارد؟«عذار شاهد قضبان،بساط مداعبت،دست تناول»: غضبان،تطاول

 تاریخ ادبیات و آرایه

 7- «گلستان» چند باب دارد؟هشت باب

 8- «گلستان سعدی » از نمونه های والای نثر... است:مسجع آرایه های ادبی

 9- تركیب «خرده ی مینا» درعبارت داده شده چه آرایه ای دارد؟«گفتی كه خرده ی مینا بر خاكش ریخته »:استعاره (گل های و سبزه های رنگارنگ)

 10- دربیت «گل همین پنج روز و شش باشد/ وین گلستان همیشه خوش باشد» كدام واژه «ایهام »دارد؟گلستان

 11- تركیب «الماس آب دیده »‌چه آرایه ای دارد؟تشبیه

 درك مطلب 

  12- مصراع «عمر برف است و آفتاب تموز» ؛ یعنی ... :‌روزهای كوتاه عمر مانند برف در برابر آفتاب است

 13- «دامن از صحبت فراهم چینم»‌یعنی این كه ... : گوشه نشینی اختیار كنم

 14- «زبان اندر حكم نبودن » ؛ یعنی ... ‌:اختیار زبان خود را نداشتن

 15- «زبان دركشیدن » ؛ یعنی ... :‌خاموش شدن

 16- مفهوم عبارت « تو نیز اگرتوانی سرخویش گیر و راه مجانبت در پیش » چیست؟تو نیز اگر می توانی به دنبال كار خود برو و كناره گیری كن

 17- «اتفاق بیاض افتاد» ؛ یعنی... :‌پاكنویس شد

 18- « زبان در كام بودن »‌به چه معناست؟سكوت اختیار كردن




1392/09/2

قالب های شعری (2)

1392/09/2

نوع مطلب :آرایه های ادبی، 
نویسنده :علی تفكری


ترجیع بند چیست؟

غزلهایی است هم وزن با قافیه هایی متفاوت که بیت یکسان مصرعی ( معمولا با قافیه ی متفاوت ) آن ها را به هم پیوند می دهد .

تعریف کوتاه :غزلواره هایی که بیتی مصرع آن ها را به هم وصل نماید . به هر غزل ( رشته ) و به بیت تکراری ترجیع می گویند . ترجیع بند در مورد موضوعاتی همچون : عشق و عرفان و مدح و ستایش سروده می شود .

 

  • نكته ۱) قدیمی ترین ترجیع بند از فرخی سیستانی است .
  • نكته ۲) زیبا ترین ترجیع بند های شعر فارسی :

سعدی ( قرن ۷ ) عاشقانه                       هاتف اصفهانی ( قرن ۱۲ ) عارفانه

  • نكته ۳) از شرط های زیبایی ترجیع بند این است که بیت آخر هر رشته با بیت ترجیع - از نظر معنایی تناسبی تمام داشته باشد .
  • نكته ۴) ترجیع بند خاص شعر فارسی است .

 

نمودار قافیه ها :

-------------------- ×         ------------------- ×              

--------------------‌            ------------------- ×

--------------------‌            ------------------- ×              

--------------------‌            ------------------- ×

                   -------------------- +

                   -------------------- +

-------------------- =         ------------------- =              

--------------------‌            ------------------- =

--------------------‌            ------------------- =              

--------------------‌            ------------------- =

                   -------------------- +

                   -------------------- +


ترکیب بند چیست؟

شعری چند بخشی که هر بخش آن از نظر قافیه و درون مایه همانند قصیده یا غزل است - این بخش ها توسط بیت مصرع متفاوت و نا مکرری به هم وصل می شوند .

تعریف کوتاه : غزلواره هایی که توسط بیتی نا مکرر به هم وصل می شوند . ترکیب بند در مورد موضوعاتی همچون : رثا ( سوگواری ) - مدح - عشق . سروده می شود .

 

  • نكته ۱) قدیمی ترین ترکیب بند از قطران تبریزی می با شد .
  • نكته ۲) ترکیب بند سرایان به نام : جمال الدین عبدالرزاق اصفهانی ( قرن ۶ ) - محتشم کاشانی - وحشی بافقی .

 

نمودار قافیه ها :

-------------------- ×         ------------------- ×              

--------------------‌            ------------------- ×

--------------------‌            ------------------- ×              

--------------------‌            ------------------- ×

                   -------------------- +

                   -------------------- +

-------------------- =         ------------------- =              

--------------------‌            ------------------- =

--------------------‌            ------------------- =              

--------------------‌            ------------------- =

                   -------------------- *

                   -------------------- *


مسمط چیست؟

مسمط ، مجموعه چند مصراع هم قافیه ( بند مسمط یا تسمیط ) و یك مصراع مستقل قافیه ( رشته مسمط یا مصراع تسمیط ) است كه چند بار با قافیه های متفاوت تكرار می شود و در این تكرار ، آن مصراع های مستقل القافیه ، با هم هم قافیه هستند . مسمط در موضوعاتی همچون قصیده مانند : تغزل و مدح و اشعار ملی و میهنی سروده می شود .

 

به مسمط هایی كه بند مسمط و رشته ی مسمط آن ها ، مجموعا سه مصراع باشند مسمط مثلث    می گویند ، همین طور به چهار مصراعی مسمط مربع و به پنج مصراعی مسمط مخمس وبه شش مصراعی مسمط مسدس می گویند . . بدین ترتیب مسمط حداقل مثلث و حداكثر مسدس است و معمولا هم ، ازنوع اخیر است .مانند مسمطات منوچهری كه همه مسدس است.

 

مسمط تضمینی :

مسمطی است که بند آن در هر رشته - به ترتیب مصراع دوم بیت های یک غزل است - یعنی - شاعر بیت های یک غزل را به ترتیب در پایان رشته های مسمط می آورد - تعداد رشته ها - تابع تعداد بیت های غزل است .

 

  • نكته ۱) بنیان گذار مسمط : منوچهری دامغانی می باشد .
  • نكته ۲) مسمط سرایان بنام : منوچهری دامقانی - قاآنی
  • نكته ۳) مسمط تضمینی شیخ بهایی ( قرن ۱۰ ) که تضمین غزل معروف خیالی بخارایی است - از زیباترین مسمط های تضمینی فارسی است .

 

نمودار قافیه ها :

-------------------- ×         ------------------- ×              

--------------------‌ ×         ------------------- +

 

--------------------‌ =         ------------------- =              

--------------------‌ =         ------------------- +


 

 مستزاد چیست؟

در آخر هر مصراع شعری عبارات كوتاهی آورند كه با آن مصراع ها از نظر معنی متناسب باشد . از نظر قافیه هم  باید با آن قالب شعری متناظر باشد . مثلا اگر قالب سمت راست غزل است ،طرف چپ هم طرح غزلی دارددر واقع کلمه ی مستزاد به معنی "زیاد شده" هم همین معنی را می دهد و علت نام گذاری این نوع شعر هم قطعه اضافه شده در پایان هر مصراع است. مستزاد در مورد موضوعاتی همچون : عشق - عرفان - مسائل اجتماعی و میهنی سروده می شود .

 

  • نكته ۱) با افزودن واژه یا واژه هایی به پایان مصراع های قطعه - رباعی و غزل می توان مستزاد سرود .
  • نكته ۲) اهمیت مستزاد : از منابع الهام ( احتمالی ) نیما یوشیج در کوتاه و بلند نمودن مصراع های شعر نو .
  • نكته ۳) قدیمی ترین مستزاد : مسعود سعد سلمان ( قرن ۵  ه.ق ) .

 

 نمودار قافیه ها :

-----------------------------------------          ------------

-----------------------------------------          ------------

-----------------------------------------          ------------

-----------------------------------------          ------------




1392/09/1

قالب های شعری (1)

1392/09/1

نوع مطلب :آرایه های ادبی، 
نویسنده :علی تفكری


منظور از قالب یک شعر شکل آرایش مصراع ها و نظام قافیه آرایی آن است. شعر به مفهوم عام خود نه در تعریف می گنجد و نه در قالب، ولی شاعران و مخاطبان آنها، به مرور زمان به تفاهم هایی رسیده اند و شکلهایی خاص را در مصراع بندی و قافیه آرایی شعر به رسمیت شناخته اند.

به این ترتیب در طول تاریخ، چند قالب پدید آمده و ؛ شاعران کهن ما کمتر از محدوده این قالب ها خارج شده اند. فقط در قرن اخیر، یک تحوّل جهش وار داشته ایم که اصول حاکم بر قالبهای شعر را تا حدّ زیادی دستخوش تغییر کرده است.

در قالب های کهن، شعر از تعدادی مصراع هموزن تشکیل می شود.
هر قالب، فقط به وسیله نظام قافیه آرایی خویش مشخّص می شود و وزن در این میان نقش چندانی ندارد. چند نمونه از رایج ترین این قالب ها تحت این عناوین وجود دارند :

1.        قصیده

2.        مثنوی

3.        غزل

4.        قطعه

5.        ترجیع بند

6.        ترکیب بند

7.        مسمط

8.        مستزاد

9.        رباعی

10.     دو بیتی

11.     چهار پاره

12.     مفرد

 

قصیده چیست؟

قصیده شعری است بر یك وزن و قافیه با مطلع مصّرع درباره ی موضوع و مقصودی خاص همچون ستایش یا نكوهش ، تهنیت یا تعزیت ، شكر یا شكایت ، فخر یا حماسه ، پند و حكمت یا مسائل اجتماعی و اخلاقی و عرفانی ، در حداقل پانزده ، شانزده بیت . به عبارتی دیگر شعری كه بیت اول آن مصرع و دیگر ابیات آن مقفا است .

 

تقسیم بندی قصیده های مدحی :

1.        تغزل یا تشبیب : مقدمه ی قصیده با مضامینی چون : عشق - یاد جوانی و وصف طبیعت .

2.        تخلص : رابطه میان تغزل و تنه ی اصلی ( زیباترین تخلص تخلص یك بیتی است زیرا از ایجاز بیشتری برخوردار است )

3.        تنه ی اصلی : مقصود اصلی شاعر همچون : مدح - رثا و سوگواری - پند و اندرز - عرفان - حكمت - وصف .

4.        شریطه و دعا : دعا برای جاودانه بودن ممدوح در پایان قصیده كه در جواب جملات شرطی می آید بیت اول قصیده : مطلع           بیت آخر قصیده : مقطع

5.        تجدید مطلع : آوردن بیتی مصرع در اثنای قصیده برای انتقال از موضوعی به موضوع دیگر - استفاده از قافیه های قبلی و طولانی ساختن قصیده .

  • نكته ۱ ) تغزل - تخلص - تجدید مطلع و شریطه تنها در برخی از قصاید دیده می شود
  • نكته ۲ ) برخی از قصیده سرایان نامی : رودكی - فرخی - منوچهری - ناصرخسرو - مسعود سعد - انوری - خاقانی - سعدی - قاآنی - ملك الشعرای بهار - مهدی حمیدی - امیری فیروزكوهی - مهرداد اوستا .


نمودار قافیه ها:

-------------------- ×         -------------------×              مطلع

--------------------‌            -------------------×

--------------------‌            -------------------×              تغزل و تشبیب

--------------------‌            -------------------×

--------------------‌            -------------------×              تخلص

--------------------‌            -------------------×              تنه اصلی قصیده

--------------------‌            -------------------×

--------------------‌            -------------------×

--------------------‌            -------------------×             مقطع   (تخلص شاعر) شریطه و دعا


غزل چیست؟

غزل در لغت به معنی حدیث عشق و عاشقی گفتن است وصف درونی شخص است ، و در اصطلاح شعرا اشعاری است بریك وزن و قافیه با مطلع مصرع ، كه تعداد ابیات آن به طور متوسط از پنج تا دوازده بیت و گاهی تا حدود شانزده و بندرت نوزده و بیست است ؛ لكن كمتر از پنج بیت را می توان غزل ناتمام نامید . (در دیوان وحشی بافقی ، كلیم كاشانی و صائب غزلهای سه چهار بیتی بسیار به چشم می خورد .)‌

پیدایش غزل :

از قرن ششم ه.ق یا كمی پیش از آن - تغزل قصاید تبدیل به قالب مستقلی به نام غزل شد . محتوای غزل ابتدا عاشقانه بود . با ظهور سنایی ( شاعر عارف قرن ۶ ه.ق) : معشوق زمینی غزل - جای خود را به معشوق آسمانی می دهد ( غزل عارفانه ) . در زمان مشروطه مضامین اجتماعی نیز به غزل راه می یابد .

 

  • نكته ۱ :) استاد غزل عاشقانه : سعدی     استاد غزل عارفانه : مولوی        استاد غزل عاشقانه عارفانه : حافظ 

     

 

نمودار قافیه ها:

------------------------- +          ------------------------- +

-------------------------              ------------------------ +   

-------------------------              ------------------------ +

 


مثنوی چیست؟

اشعاری است بر یك وزن كه هر بیت آن دارای قافیه ی مستقل است ، یعنی دو مصراع هر بیت هم قافیه است . چون هر بیت آن مستلزم دو قافیه است ، یا هر دو مصراع ابیات مقفاست ، به آن مثنوی گفته اند .

تعداد ابیات مثنوی محدود نیست و به همین دلیل از آن برای به نظم در آوردن تواریخ ، قصص و افسانه های طولانی استفاده می شود .

 

موضوعات مثنوی

1.        برای داستان های حمــــاسی و تاریخی : شاهنامه فردوســــــی  و گرشاسب نامه اسدی طوسی

2.        برای داستان های عاشقانه یا صوفیـــــــانه : خسرو شیرین و لیلی و مجنون و سلامان و ابسال

3.        برای طرح آموزه های عرفانی : منطق الطیر و مثنوی مولوی

4.        برای طرح مطالب تعلیمی و اخلاقی : بوستان سعدی

 

  • نكته ۱) مثنوی خاص ایرانیان و فارسی زبانان است از آغاز شعر فارسی تا حال .
  • نكته ۲) اولین مثنوی های شعر فارسی دری : كلیله و دمنه منظوم رودكی - آفرین نامه ابو شكور بلخی .

نمودار قافیه ها:

----------------------- +         ---------------------- +

----------------------- ×       ------------------------ ×

----------------------- =        ----------------------  =


قطعه چیست؟

شعری است بر یك وزن و قافیه بدون مطلع مصرع، در دو بیت. بیشتر در زمینه ها و مضامین اخلاقی، تربیتی و اجتماعی . قطعه را از آن روی قطعه گفته اند كه گویی بخشی یا قسمتی از یك قصیده است . علاوه بر اختلاف در پیام و مضمون ، تفاوت دیگر قطعه با قصیده در این است كه قصیده دارای مطلع مصرع است و قطعه چنین نیست . قطعه وحدت موضوع دارد . ابن یمین یكی از معروف ترین شاعران قطعه سرای فارسی است . 

 

  • نكته ۱ :) قطعه سرایان بنام : انوری ( قرن ۶ ) - ابن یمین ( قرن ۸ ) - پروین اعتصامی .

 

نمودار قافیه ها:

------------------------             -----------------------  +

-----------------------               ----------------------- +

------------------------            ------------------------ +


ادامه مطلب



موزیک
دریافت كد موسیقی
رتبه گوگل
ابزار نمایش رتبه گوگل یا پیج رنک , . , .
پرش به بالای تصویر
Up Page
ویکیو ، سرویس جستجو در اینترنتکد پرش به بالای صفحه وب
پسندیدن [cb:post_like]