تبلیغات
LINGUISTICS SCHOOL - زاد روز تاج گوهرنشان فرهنگ و ادب پارسی، سعدی شیرازی، گرامی باد
LINGUISTICS SCHOOL
...به نام خدایی كه در این نزدیكی است
1393/02/1

زاد روز تاج گوهرنشان فرهنگ و ادب پارسی، سعدی شیرازی، گرامی باد

1393/02/1

نوع مطلب :تاریخ ادبیات، 
نویسنده :علی تفكری


سعدی» یا آنچنان که در بین اهل نظر مشهور است - شیخ اجل- موضوع سخنان بسیاری بوده است به خصوص در قرنی که ما در آن زندگی می کنیم. یکی از مباحثی که پیرامون سعدی جریان داشته، میزان سودمندی رای او برای جامعه امروز و فردای ماست. به عقیده من، بر کسی که 800 سال پیش از این، یعنی هشت قرن قبل از ما زندگی می کرده نمی توان به عنوان یک اسوه اخلاق و عمل و تفکر حساب کرد. بزرگان ما در زمان خودشان حرفی را که داشتند، زدند و اندیشه هایشان را بیان کردند و به قول «خیام»: «گفتند فسانه ای و در خواب شدند.» با اشاره به برخی بی مهری هایی که نسبت به این تاج گوهرنشان فرهنگ و اندیشه و ادب ایرانی و اسلامی وجود داشته، نکاتی را مختصرا در مورد «سعدی» می گویم. بعضا این نگاه را مطرح کرده اند که او به چه درد امروز و فردای ما می خورد؟ در حالی که گمان نمی کنم این پرسش را درباره هیچ یک از شاعران و ادبای بزرگ دیگر مطرح کرده باشند. شاید این پرسش را بیشتر از این رو به میان آورده اند که «سعدی» بیش از هر چیز به جهات و جوانب اخلاقی و پنددادن و اندرزگویی متمایل است، اگرچه این هم یک خصیصه عمومی شعر و ادب پارسی است. از «سعدی» هرگز نمی توان به عنوان یک اسوه اخلاقی و فرهنگی استفاده کرد چراکه بزرگان گذشته ما در همان حدی که باید، کار خودشان را در عصر خودشان انجام داده اند و خودشان را ثابت کرده اند و اینکه کسی بیاید و در روزگار ما بگوید که از «سعدی» و دیگران برای پیشبرد اهداف اخلاقی و فرهنگی استفاده کنیم، گمان می برم که صحبتی خنده دار است. تردیدی نیست که جامعه ما، تاثیراتی از آثار «سعدی» و دیگر بزرگان پذیرفته اما اینکه کسی بیاید و آثار «سعدی» را روبه روی خود بگذارد تا از آنها سرمشق اخلاقی یا اجتماعی بگیرد، درست نمی نماید. «سعدی» از نظر تفکر، انسانی است مستقل و بدون اینکه به دیگران نگاه کند، آن چیزی را که خودش دریافته بیان می کند. حتی اگر جمله مردم هم با او مخالف باشند. او فردی است خردگرا. اگر مقصود این است که ما چه بهره ای از «سعدی» می توانیم ببریم، باید گفت عصر ما بیش از هرچیز به خردمندی از نوع سعدی وار نیازمند است. یعنی انسان می بایست بر پایه خرد و نه بر اساس احساسات و عواطف درباره هرچیزی داوری کند. این خردگرایی «سعدی»، یکی از جهات و جوانبی است که ما می توانیم در همه اعصار از آن سود ببریم. حالاوقتی از خردگرایی «سعدی» حرف می زنیم منظورمان چیست؟ وقتی گفته می شود او در شکل تفکر خودش مستقل است، باید یکی، دو مثال هم آورد. جامعه ایرانی به خصوص در آن روزگارانی که حماسه هایی از جمله حماسه بزرگ پیر طوس «فردوسی» را به فرهنگ جهان تقدیم کرد، شکل تفکر خاص خودش را داشت. آن تفکر در حقیقت مبتنی بر بزرگداشت ایران بود بر اساس بازگشت به دوره های باشکوه فرهنگ و تمدن باستانی، ولی در دوره «سعدی» چنین اندیشه ای فکر مسلط نبود. در حقیقت «سعدی» به عنوان یک فردِ اگرچه ایرانی اما در کل به عنوان یک انسان متفکر ایرانی و اسلامی در روزگار خودش سخن می گفت. به گمان من اگر «سعدی» از مرگ خلیفه عباسی - مستعصم- که اتفاقا ایرانیان دل خوشی از او نداشتند، با درد و دریغ یاد می کند، این استقلال فکری او را نشان می دهد. او بدون توجه به اینکه دیگران چگونه می اندیشند، «مستعصم» را بزرگ می دارد و در مرثیه ای درباره اش می گوید: «آسمان را حق بود گر خون ببارد بر زمین»، بی توجه به اینکه دیگران درباره او چه قضاوتی خواهند داشت. یا اگر در شعری به مخالفت با برخی شطحیات و طامات از نوع حلاج وار یا مولاناگونه آن می پردازد، بدون توجه به شیوع اینگونه اندیشه ها و محبوبیت چهره هایی از این دست است. باید بدانیم که «سعدی» کسی است که در روزگار خودش به جهات و جوانب زندگی عصر خودش می پردازد و روی آنها تفکر می کند و بیش از آنکه فکر او متوجه آرمان برای فردا و قرون بعدی بشر باشد، بیشتر متمرکز است بر تصویر و توصیف آنچه به طور واقع در روزگار خودش جریان داشته. (جز در مورد بوستان که بیشتر آرمان های بشری خود را بیان می دارد.) بار دیگر تاکید می کنم که «سعدی» را یکی از تاج های گوهرنشان فکر و فرهنگ و ادب و شعر سرزمین خودم می دانم.


نویسنده: سعید حمیدیان ،استاد گروه ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی

منبع: روزنامه شرق






موزیک
دریافت كد موسیقی
رتبه گوگل
ابزار نمایش رتبه گوگل یا پیج رنک , . , .
پرش به بالای تصویر
Up Page
ویکیو ، سرویس جستجو در اینترنتکد پرش به بالای صفحه وب
پسندیدن [cb:post_like]