تبلیغات
LINGUISTICS SCHOOL - قرابت معنایی (بخش دوم)
LINGUISTICS SCHOOL
...به نام خدایی كه در این نزدیكی است
1392/12/17

قرابت معنایی (بخش دوم)

1392/12/17

نوع مطلب :ادبیات فارسی، 
نویسنده :علی تفكری


مفهوم بیت « ما ز دریاییم و دریا می رویم / ما ز بالاییم و بالا می رویم » با بیت های زیر تناسب مفهومی دارد:

1) جزء جهان است شخص مردم روزی / باز شود جزء بی گمان به سوی کل

2) به اصل باز شود فرع و هست نزد خرد / مر این حدیث مسلم، هم این مثل مضروب

3) ماهی از دریا چو در صحرا فتد / می تپد تا باز در دریا فتد

4) هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش

5) چنین قفس نه سزای چون من خوش الحان است / روم به روضه ی رضوان که مرغ آن چمنم

 

 بیت های زیر با یکدیگر مفهـوم مشتـرک دارند:

1) ز سوز سینه ی مجروح من نشد آگه / مگر کسی که چون من از فراق یار بسوخت

2) سینه خواهم شرحه شرحه از فراق / تا بگویم شرح درد اشتیاق

3) دل های خام، سوز چه داند که چون کباب / خون می چکد ز ناله ی درد آشنای من

4) کجاست هم نفسی تا به شرح عرضه دهم / که دل چه می کشد از روزگار هجرانش

5) حدیث عشق جانان گفتنی نیست / وگر گویی کسی همدرد باید

6) پای نهم در عدم بو که به دست آورم / هم­نفسی تا کند درد دلم را دوا

 

مفهوم بیت « کز نیستان تا مرا ببریده اند / از نفیرم مردو زن نالیده اند » در بیت زیر وجود دارد:

مبتلایی به غم و محنت و ایام فراق / ای دل این ناله و افغان تو بی چیزی نیست

 

مفهوم مصراع « محرم این هوش جز بی هوش نیست » در بیت زیر وجود دارد:

هوش، یار تو بِه، که بی هوشی / هوشیاری تو، باده کم نوشی

 

 ابیات زیر با یکدیگر مفهـوم مشتـرک دارند:

1) منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا / وز هر دو نام ماند چو سیمرغ و کیمیا

2) هنر خوار شد، جادویی ارجمند / نهان راستی، آشکارا گزند

3) گشته است باژگونه همه رسم های خلق / زین عالم نبهره و گردون بی وفا

 

بیت « باران اشکم می دود، وز ابرم آتش می جهد / با پختگان گوی این سخن، سوزش نباشد خام را » با بیت های زیر تناسب معنایی دارد:

1) مگر مجنون شناسد، حال من چیست / که در هجران لیلی مبتلا شد

2) در نباید حال پخته هیچ خام / پس سخن کوتاه باید، والسّلام

3) تو خفته، حال بیداران چه دانی؟ / کسی داند که او بیدار باشد

 

 بیت « نتوان وصف تو گفتن که تو در فهم نگنجی / نتوان شبه تو گفتن که تو در وهم نیایی » با بیت های زیر ارتباط معنایی دارد:

1) نه ضمیر و وهم را بر سرّ او هرگز وقوف / نه زبان و طبع را در ذات او هرگز مجال

2) نه در ایوان قربش وهم را بار / نه با چون و چرایش عقل را کار

3) تا نپنداری که صانع در خیال آید تو را / زان که کیفیت پذیرد هرچه آید در خیال

 

مفهوم بیت « آمد موج الست، کشتی قالب ببست / باز چو کشتی شکست، نوبت وصل و لقاست » با بیت زیر کاملاً تناسب دارد:

نوبت خانه گذشت، نوبت بستان رسید / صبح سعادت دمید وقت وصال و لقاست

 

مصراع های زیر به جانبازی و شهادت جوانان فلسطینی اشاره دارد:

ما را به یاد بیاور اکنون که / له کرده اند گل های نوشکفته در پشته های اطرافمان را

 

  رباعی « آنان که محیط فضل و آداب شدند / در جمع کمال شمع اصحاب شدند » با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:

1) این رشته، قضا نه آن چنان تافت / کاو را سر رشته واتوان یافت

2) آن که پر نقش زد این دایره ی مینایی / کس ندانست که در گردش پرگار چه کرد

3) حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو / که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را

 

مفهوم بیت « سزاوارم بدین خواری که دیدم / چرا دل زان شکیبایی بریدم » در بیت زیر آمده است:

هاتف آن روز به من مژده ی این دولت داد / که بدان جور و جفا صبر و ثباتم دادند

 

 بیت « در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم / سرزنش ها گر کند خار مغیلان غم مخور » با بیت زیر ارتباط معنایی دارد:

1) در بیابان طلب گرچه ز هر سو خطری است / می رود حافظ بیدل به تمنای تو خوش

2) عشق را خواهی که تا پایان بری / بس که بپسندید باید ناپسند

 

مفهوم بیت « بگفتا گر کند چشم تو را ریش؟ / بگفت این چشم دیگر دارمش پیش » با بیت زیر متناسب است:

به تیغم گر کشد دستش نگیرم / و گر تیرم زند منت پذیرم

 

همه ی بیت های زیر با ضرب المثل عربی « کل اناء یترشح بما فیه » تناسب معنایی دارد:

1) گر بگویم که مرا حال پریشانی نیست / رنگ رخسار خبر می دهد از سرّ ضمیر

2) پاک دامانی چو شمع و نور بارد از رخت / پاک دامانی دلیل روی نورانی بود

3) کاسه ی چینی که صدا می کند / راز دل خویش را ادا می کند

 

 بیت « چه باید نازش و نالش، بر اقبالی و ادباری / که تا برهم زنی دیده، به این بینی نه آن بینی؟ » با بیت زیر قرابت معنایی دارد:

چه سرمستی ای خواجه در خاک بازی / چو مرگت رسد، جمله بر باد بینی

 

 بیت « بدو گفت خندان که نام تو چیست؟ / تن بی سرت را که خواهد گریست؟ » مفهومِ تهدید به مرگ همراه با  طنز دارد.

 

 مفهوم بیت های زیر به « ناپایداری دنیا » اشاره می کنند:

1) فراغت و طلب و امن و عیش و شباب / برد از من یک یک زمانه ی غدّار

2) آن مصر مملکت که تو دیدی خراب شد / وان نیل مکرمت که شنیدی سراب شد

3) دیروز چنان بدی که کس چون تو نبود / امروز چنان شدی که کس چون تو مباد

 

 مفهوم عبارت « ناتانائیل، ای کاش عظمت در نگاه تو باشد نه در چیزی که به آن می نگری » در بیت زیر دیده می شود:

لیکن آن نقش که در روی تو من می بینم / همه را دیده نباید که ببینند آن را

 

بیت « این مدعیان در طلبش بی خبران اند / کان را که خبر شد خبری باز نیامد » با همه ی بیت های زیر قرابت معنایی دارد:

1) کسی را در این بزم ساغر دهند / که داروی بی هوشیش در دهند

2) نالیدن بلبل ز نوآموزی عشق است / هرگز نشنیدیم ز پروانه صدایی

3) تا خبر دارم از او بی خبر از خویشتنم / با وجودش ز من آواز نیاید که منم 

 

 بیت « عشق، دریایی کرانه ناپدید / کی توان شنا کردن ای هوشمند »  با بیت های زیر قرابت معنایی دارد:

1) قطره های عشق را نتوان شمرد / هفت دریا پیش آن بحر است خُرد

2) وادی عشق چو راه ظلمات آسان نیست / مرو ای خضر، که این مرحله را پایان نیست

3) جامی اندیشه ی ساحل مکن از لجّه ی عشق / که برون رفتن از این ورطه محال است تو را

4) پرستش به مستی است در کیش مهر / برون اند زین جرگه هشیارها

 

 مصراع « بگفت از صبر کردن کس خجل نیست » با بیت زیر قرابت دارد:

منشین رو ترش از گردش ایام که صبر / گرچه تلخ است ولیکن بَر شیرین دارد

 

 عبارت « من این همه نیستم » با بیت زیر تناسب معنایی دارد:

بزرگان نکردند در خود نگاه / خدابینی از خویشتن­بین مخواه

 

بیت « گویند روی سرخ تو، سعدی، که زرد کرد؟ / اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم » با بیت زیر قرابت دارد:

از کیمیای مهر تو زر گشت روی من / آری به یُمن لطف شما خاک زر شود

 

 بیت « او را خود التفات نبودی به صید من / من خویشتن اسیر کمند نظر شدم » با بیت های زیر قرابت دارد:

1) حاجت به ترکی نیستش تا در کمند آرد دلی / من خود به رغبت در کمند افتاده ام تا می برد

2) ما خود افتادگان مسکینیم / حاجت دام گستریدن نیست

 

معنای حدیث « حکومت با کفر پایدار می ماند ولی با ظلم نه » در بیت های زیر دیده می شود:

1) خطا بین که بر دست ظالم برفت / جهان ماند و او با مظالم برفت

2) بسا بساط خداوند مُلک و دولت را / که آب دیده ی مظلوم درنَوَرداند

3) به عاقبت خبر آمد که مُرد ظالم و ماند / به سیم سوختگان، زرنگار کرده سرای

 

 آیه ی شریفه ی « انا لله و انا الیه راجعون » به بیت زیر اشاره دارد:

تو پرتوِ صفایی، از آن بارگاهِ انس / هم سوی بارگاه صفا می فرستمت

 

بیت های زیر به عبارت « عشق، به انسان کمال می بخشد » اشاره دارند:

1) نی­ام نومید از جذب محبت با گران جانی / که آهن صاحب بال و پر از آهن ربا گردد

2) جسم خاک از عشق بر افلاک شد / کوه در رقص آمد و چالاک شد

3) از کیمیای مهر تو زر گشت روی من / آری به یُمن لطف شما، خاک زر شود






موزیک
دریافت كد موسیقی
رتبه گوگل
ابزار نمایش رتبه گوگل یا پیج رنک , . , .
پرش به بالای تصویر
Up Page
ویکیو ، سرویس جستجو در اینترنتکد پرش به بالای صفحه وب
پسندیدن [cb:post_like]