تبلیغات
LINGUISTICS SCHOOL - زبان شناسی چیست؟
LINGUISTICS SCHOOL
...به نام خدایی كه در این نزدیكی است
1389/05/25

زبان شناسی چیست؟

1389/05/25

نوع مطلب :زبان فارسی، 
نویسنده :علی تفكری

 

تعریف زبان: زبان یك نظام یا سیستم به هم پیوسته است كه مهمترین كاربرد آن، ایجاد ارتباط بین انسان هاست.

هر پدیده ای، از یك «ساختار» (ساختمان آن پدیده) و یك «كاركرد» (به چه دردی می خورد) تشكیل شده است و زبان هم كه یك پدیده است، از همین اصول پیروی می كند:

از دید ساختاری:

1. زبان یك نظام است، قاعده مند است، هیچ چیز بی قاعده در آن نیست، حتی شنیدن زبان هم قاعده دارد، پس مطالعات زبانشناسی باید «علمی» باشد.

2. زبان از تعدادی آوا درست شده است كه به خودی خود معنا ندارند و در تركیب با هم كلمه های معنادار می سازند.

3.  زبان در دو سطح قابل تجزیه است:

a. كلمه های معنی دار

b. آواهای بی معنی

4. زبان در زمان است كه آموخته و یادگرفته و یاد داده می شود.

از دید كاركردی:

1. زبان، ایجاد ارتباط بین انسان ها می كند.

2. به كمك كلمات می توانیم فكر كنیم و زبان وسیلة بیان اندیشه هاست.

3. به وسیله زبان، احساسات خود را ابراز می كنیم.

4. زبان وسیله ای برای آفرینش خلاقیت های هنری است. همچون: شعر، ادبیات و ...

تعریف های رایج در زبان شناسی:

1. گروهی زبان شناسی را علم ریشه لغات دانسته اند كه این نادرست است چرا كه این تعریف، زیرمجموعه ای از زبان شناسی است نه كل آن و در قالب ریشه شناسی بررسی می شود.

2. گروهی زبان شناسی را دانستن چند زبان دانسته اند كه نادرست است. خوب است كه زبان شناس چند زبان بداند ولی زبان شناسی با چندزبانی، تفاوت دارد.

3. گروهی معتقدند كه زبان شناسی كاربردی ندارد و دانشمندان قضیه ای ساده را بسیار پیچیده كرده اند! (شاید دلیل این اندیشه این باشد كه دانش زبان شناسی نوین تنها حدود 100 سال قدمت دارد و حتی در كشور ما از این هم كمتر!) لذا استنباط انتقادی به زبان شناسی وارد شده است. 

· شاید ساده ترین و در عین حال مناسب ترین تعریف زبان شناسی را بتوانیم چنین بیان كنیم:

4. زبان شناسی عبارت است از بررسی علمی زبان. زبان شناسی مبتنی است بر روش های علمی و روش های علمی تجربی است؛ لذا زبان شناسی مبتنی است بر:

·مشاهده؛ آزمایش؛ استنتاج؛ نظریه؛ نقد نظریه؛ ارایه نظریه های جدید.

·همچون هر علم دیگری، نسبی است و درآن مطلق گرایی وجود ندارد.

هیچ زبان شناسی نمی تواند مدعی این باشد كه حرف آخر را در این زمینه می زند. زبان شناسی حق ندارد «تجویز» كند چرا كه تجویز كردن، كار علم نیست و علم تنها می تواند توصیف، كشف و نظریه داشته باشد.

نكته: در زبان شناسی، همچون هر علم دیگری، مقدماتی داریم كه تا حدودی «ثابت» هستند و این مقدمات همان "آواها" هستند.

  شاخه های زبان شناسی:

1. زبان شناسی هم زمانی (توصیفی): تحولات زبان را در زمان كنونی آن بررسی می كند.

2. زبان شناسی درزمانی (تاریخی): تحولات زبان را در طول تاریخ بررسی می كند.

زبان شناسی توصیفی: تمام زبان های دنیا از یك ماده اولیه تشكیل می شوند كه به آن، "آوا" می گوییم. این آواها، پدیده های فیزیكی قابل سنجش هستند. آواها برای نامیدن پدیده ها به كار می روند. پدیده ها هم امری طبیعی هستند كه خارج از ذهن ما وجود دارند. دو سوی زبان در همه دنیا دو چیز است كه ثابت هستند و عبارتند از: «آواها» و «پدیده ها».

علت تفاوت زبان ها: آنچه كه باعث می شود زبان ها از هم جدا شوند، مجموعه ای از قواعد و ساختارهاست كه سخنور یك زبان در مغز و ذهن خودش آنها را به خودی خود یاد می گیرد و به خاطر سپرده است.

شاخه های زبان شناسی توصیفی:

1. آواشناسی: بخشی از زبان، آواهای زبان هستند كه در طبقه بندی بررسی های زبان شناسی، به آن آواشناسی می گوییم.

2. زبان شناسی ساختاری: بررسی مجموعه قواعد و ساختارهای زبانی را زبان شناسی ساختاری می گوییم.

3. معناشناسی: ارتباط بین آواها، قواعد و پدیده هایی كه آواها برای نامیدن آنها به كار می روند، در معناشناسی بررسی می شود.

انواع آواشناسی:

1. آواشناسی تولیدی: صداها چگونه تولید می شوند و از نظر تولید چه تفاوتی با هم دارند و شكل بیان، چگونه تغییر می كند و چه عواملی دخیل است كه صداها را یكسان بیان نكنیم.

2. آواشناسی فیزیكی: صدا را از دیدگاه فیزیك بررسی می كند؛ طول موج، فركانس، زیر و بمی، چگونگی اندازه گیری و چرایی فیزیكی آن را مورد مطالعه قرار می دهد.

3. آواشناسی شنیداری: چگونه یك صدا را به وسیله گوش می شنویم، گوش چگونه به مغز می رساند و مغز چگونه آن را به صورت كلمه درمی آورد. خصوصیات مغز انسان در رابطه با آواها چگونه است.

  شاخه های زبان شناسی ساختاری:

1. مجموعه قواعدی كه باعث به وجود آمدن كلمات می شوند. همچون ساختمان كلمه، قوانین اشتقاق در كلمه و ... كه همان تجزیه/ صرف/ Morphology است.

2. چگونگی تركیب كلمات و جمله سازی بررسی می شود كه به آن تركیب/ نحو/ Syntax می گوییم.

  انواع معناشناسی:

1. معناشناسی واژگانی كه حوزه های معنایی یك واژه و مولفه های معنایی آن است.

2. معناشناسی جمله ای (تركیبی) كه بررسی می كند چگونه چند كلمه با هم یك معنی را می سازند.

  تاریخچه مطالعات زبان شناسی:

مطالعات زبان شناسی در ابتدا با مذهب گره خورده بود: نخستین كسانی كه شروع به تحقیق و تفحص در زبان خودشان كردند برای پاسخ به این نیاز بود كه بتوانند متون مذهبی خود را بخوانند، درست بنویسند و حفظ كنند. 

ظاهراٌ اولین كسی كه تحقیقاتی درباره زبان داشته، فردی هندی است به نام پانینی (Panini) كه رساله ای به زبان سانسكریت دارد و هدف این رساله؛ درست خواندن متون «وِدا»ها است. پس از او، مطالعات دیگری هم در هند صورت گرفته است ولی جهت اصلی آنها بیشتر در زمینه ریشه یابی لغات بود.

دومین قوم باستانی كه تحقیقاتی در زمینه زبان شناسی از آنها باقی مانده، یونانیان هستند. فلاسفه یونان باستان و در راس آنها افلاطون، نظریاتی درباره زبان شناسی دارند منتهی جهت مطالعات آنها متفاوت بود: آنها زبان را از دیدگاه فلسفی بررسی كردند. 

افلاطون اولین كسی است كه درباره فلسفه زبان سخن گفته و مهمترین دیدگاهش اینكه: "آیا دلالت لفظ بر معنی دلالتی است طبیعی یا قراردادی؟" او معتقد بود كه این ارتباط طبیعی است.

ارسطو نظریه افلاطون را رد كرده و معتقد است كه این دلالت، قراردادی است و امروزه نظریه ارسطو مبنی بر «قراردادی بودن زبان»، به اثبات رسیده است...






    موزیک
    دریافت كد موسیقی
    رتبه گوگل
    ابزار نمایش رتبه گوگل یا پیج رنک , . , .
    پرش به بالای تصویر
    Up Page
    ویکیو ، سرویس جستجو در اینترنتکد پرش به بالای صفحه وب
    پسندیدن [cb:post_like]